امتیاز: 
تعداد مشاهده: 21496 بار
خوردن و نوشیدن
فصل پنجم کتاب "اصول حفظ سلامتی" نوشته آقای دکتر محسن ناصری

فصل 5: خواص خوردنی ها و نوشیدنی ها

 

با توجه به اهمیت تغذیه در حفظ سلامتی و درمان بیماری ها، در این فصل، غذاها و نوشیدنی ها و میوجات و سبزیجات و ریشه ها و تنقلات رایج با زبانی ساده مورد بحث قرار می گیرند. برای پیدا کردن خوردنی و نوشیدنی خاص به فهرست خوردنیها و نوشیدنیها مراجعه کنید.

با توجه به اهمیت تغذیه در حفظ سلامتی و درمان بیماری ها، در این فصل، غذاها و نوشیدنی ها و میوجات و سبزیجات و ریشه ها و تنقلات رایج با زبانی ساده مورد بحث قرار می گیرند. سعی کنید بیشتر از غذاهایی که به حالت اعتدال نزدیکترند، استفاده کنید و در صورت ناپرهیزی و استفاده از غذاهای نامناسب، بهتر است در اسرع وقت با استفاده از اغذیه ای با کیفیت متضاد، این عدم تعادل را جبران نمایید. برای پیدا کردن خوردنی و نوشیدنی خاص به فهرست خوردنیها و نوشیدنیها مراجعه کنید. نکتۀ دیگر استفاده از میوه ها در فصل خود است؛ لازم است مصرف میوه ها در غیر فصل خود را کاهش دهید. میوه هایی که برای پرورش آنها از کودهای شیمیایی و همچنین سموم مختلف شیمیایی استفاده شده است، در دراز مدت موجب بروز علائم و ایجاد مشکل برای مصرف کننده خواهند شد.

آب
به مقدار قابل توجهی سرد و از نظر رطوبت، بسیار تر است. افراد با مزاج رطوبی لازم است در مصرف آن دقت نمایند. این افراد به صورت ناشتا و همچنین وسط غذا تا دو ساعت پس از غذا، آب و مایعات دیگر مصرف نکنند. به یاد داشته باشید که آب درمانی برای همه افراد مناسب نیست و در صورت لزوم باید زیر نظر پزشک حاذق انجام شود. بهتر است افرادی از رژیم آب درمانی بهره بگیرند، که حرارت بالا دارند.

آش
از غذاهای سنتی ایران است و انواع و اقسام دارد. پخت و عمل آوری صحیح و جا افتادن آن احتیاج به دانش و حوصله کافی دارد، به همین علت آشپز را «آش» پز گفته اند، زیرا این شغلِ مهم شایسته کسی است که دانش کافی درباره انواع و اقسام آن داشته باشد.
«آش رشته» سرد است و تحمل آن برای معده¬های ضعیف سخت است و آنان را دچار علائم ترش کردن و نفخ می نماید.
«آش برنج» هضمش آسان است و اکثر افراد می توانند از آن استفاده کنند.
«آش جو» برای افراد گرم مزاج (بخصوص همراه با گشنیز یا چغندر) غذایی مناسب است.
«شوربا» آشی است که در آن حبوبات و ادویه های گرم و همچنین گوشت وجود دارد و غذای کاملی است که متأسفانه رو به فراموشی می رود.
«آش آبغوره» که از نخود خیس کرده (که آب آن چند بار عوض شده باشد) همراه با ماش، برنج و جو پوست کنده و سبزیجات فراوان بخصوص گشنیز و چغندر تهیه شده است، و در پایان باافزودن آبغوره مصرف می شود، کبد و دستگاه گوارش را پاکسازی می¬کند و برای افرادی که دچار بیماری تخمه و پرخوری هستند، مفید است. از این آش می توان هفته ای یک بار استفاده کرد و سلامت خود را بیمه نمود. بهتر است این آش همراه نان مصرف نشود و برای جلوگیری از نفخ ناشی از خوردن آن (در افراد مستعد)، لازم است کمی پودر زیره یا زنیان یا رازیانه یا آویشن و یا گلپر روی آش ریخته شود.

آلبالو
سردی آن بیشتر از گیلاس است و برعکس گیلاس، خشک است. برای افراد گرم مزاج مناسب است و حرارت صفرا را فرو می نشاند. برای افرادی که در گرما حالت تهوع پیدا می کنند، مناسب است و معدۀ آنها را تقویت می کند. افرادی که سوزش ادرار بدون عفونت و یا علت دیگر دارند، با مصرف آلبالو بهبود پیدا می کنند.
آلو
انواع و اقسام دارد، ولی انواع طبی آلو شامل آلوبخارا و آلوی سیاه بزرگ است. مزاج آلو سرد و تر است و برای مزاجهای سرد مناسب نیست. جوشاندۀ آلو، مسهل صفرا و برای گرم مزاج¬ها مفید است. دستور تهیۀ آن چنین است: صد گرم آلو را در یک لیوان بزرگ آب بجوشانید تا به نصف برسد. صبح ناشتا بدون هسته میل نمایید.

ازگیل
سرد و خشک و برای درمان اسهال مفید است. اشتها را افزایش می دهد. برای جگر و معدۀ گرم مفید است. در افراد سرد مزاج موجب دل درد و نفخ می شود.

اسفناج
کمی سرد و تر و پاک کنندۀ ریه و مجاری تنفسی است. حرارت و تشنگی افراد با مزاج گرم را فرو می نشاند. ضماد خام آن جهت فرو نشاندن التهاب زنبور گزیدگی و نیش حشرات مفید است و ضماد پخته آن برای نرم کردن ورمهای سفت استفاده می شود.

انار
«انار شیرین» از نظر حرارت معتدل است و کمی رطوبت دارد. مصرف آن بر روی غذا موجب هضم آن می¬شود. تصفیه کنندۀ کبد و پوست است و کسانی که به زیبایی خود اهمیت می دهند، لازم است به سلامت این دو عضو توجه خاص نمایند و انار شیرین را فراموش نکنند.
«انار ترش» (برعکس نوع شیرین) به مقدار قابل توجهی سرد و خشک است و زیاده روی در مصرف آن، برای دستگاه گوارش مضر است و حتی می تواند زخم ایجاد کند. انار ترش برای افراد گرم مزاج مفید است ولی افراد بلغمی و سوداوی سعی کنند زیاد انار ترش مصرف نکنند. دم کردۀ کمی از پوست آن و یا دانه های آب گرفته¬اش برای اسهال مزمن و زخم رودۀ بزرگ مفید است. خانمهای باردار، هنگامی که از خواب برمی خیزند، برای درمان تهوع و استفراغ و تمایل به مواد ناپسند، کمی از رب انار میخوش با نان سنگگ میل نمایند.

انبه
انبه رسیدۀ زرد و شیرین، گرم و خشک است. مالیدن پودر هسته آن دندانها را سفید می کند. در این رابطه بهتر است با پودر هسته هلیله زرد مخلوط شود.

انجیر
گرم و تر است. قوای جسمی و جنسی را افزایش می دهد. افرادی که می خواهند چاق شوند حتماً صبح ناشتا انجیر بخورند. اگر انجیر را در گلاب خیس نمایند و روزانه چند عدد بین وعده های غذایی کاملاً بجوند و فرو دهند، در درمان یبوست افراد سرد مزاج مؤثر است. دلیل اصلی آنکه خداوند متعال به انجیر سوگند خورده است، معلوم نیست، ولی می دانیم که خواص بسیاری دارد و هم غذاست و هم دوا! شاید هم انسانها با توجه به انجیر و خواص آن به عنوان یک آیه و نشانۀ الهی، توسعه و رشد معنوی خود را فراهم آورند. خیسانده انجیر خشک (که به انجیر شیرازی معروف است)، اگر در سرکه خوابانده و خورده شود، درد ناحیه طحال را آرام می¬کند. بچه هایی که هنگام دویدن و بازی کردن دچار درد ناحیۀ زیر دندۀ چپ می شوند، می¬توانند برای تسکین درد از انجیر با سرکه بهره گیرند. همچنین این بچه های عزیز بهتر است از خوردن چیپس و کاکائو و سوسیس و کالباس به مقدار زیاد خودداری کنند تا لکه های تیره چشم و پوست آنها نیز برطرف شود.

انگور

داستان انگور و عنب و اوزوم مولوی، معروف است و نشان دهندة توجه تمام ملل به این میوة بهشتی است. نام آن در قرآن کریم نیز آمده است.
این میوه، گرم و تر است و بیشترین حالت غذایی را در بین میوه ها داراست. برای دفع سودا عالی است. افراد سوداوی می توانند مدت کوتاهی رژیم انگور بگیرند و اثرات آن را مشاهده نمایند. گفته می¬شود وقتی حضرت نوح علیه السلام به علت کج رفتاری قومش در دعوت الهی دچار غم و اندوه فراوان شد، خداوند مهربان او را به استفادۀ بیشتر از انگور راهنمایی فرمود. بهتر است انگور بلافاصله پس از چیدن مصرف نشود و حدود دو روز بماند و سپس مصرف شود. همچنین پس از مصرف آن، غذای دیگری مصرف نشود. امروزه بیماریهای سوداوی (مانند بواسیر و واریس، التهابهای پوستی مزمن، افسردگی، خشکی پوست و تیره شدن پوست) به علت مصرف غیر منطقی سوسیس و کالباس، پیتزا، قارچ، بادمجان و انواع و اقسام کنسروها و غذاهای مانده و یخ زده مشکل بزرگی را برای بشریت ایجاد کرده اند و انگور می تواند به این گونه بیماران کمک نماید. شیرۀ انگور، گرم و تر است و تولید خون صالح می نماید و مصرف آن با شیر و بادام برای درمان لاغری شدید مفید است. ماست و شیره و ارده شیره، دو غذا از غذاهای محبوب و حساب شدۀ ایرانی محسوب می¬شوند.

بادام شیرین
کمی گرم و تر است. برای کودکان (که زیاد فعالیت دارند) بسیار مفید است و موجب رشد آنان می¬شود، همان¬طور که گیاهان برای رشد به حرارت و رطوبت کافی نیاز دارند و عدم وجود هر یک موجب عدم رشد می شود، بدن انسان و کودکان (بخصوص) نیز از این امر مستثنی نیست. بادام دوست دستگاه گوارش و تنفس است و انرژی را افزایش می دهد.
«روغن بادام»، از نظر حرارت، معتدل و از نظر رطوبت بخشی، بسیار قوی است و این خاصیت برای افرادی که فعالیت ذهنی فراوان دارند، بسیار مفید است. این افراد می توانند روزی چند عدد بادام را کاملاً بجوند و یک قطره از روغن آن را در بینی بچکانند. متأسفانه روغن تقلبی بادام که با پارافین و اسانس تهیه می شود، فراوان شده است و باید از جای معتبر تهیه شود. ماساژ با روغن بادام عضلات را نرم و آمادۀ فعالیت می نماید.

بادرنجبویه
در قدیم جزء سبزیجات بوده و مردم سرسفره از آن میل می کردند و علاوه بر اینکه از اثرات هضم کنندۀ آن بهره می گرفتند، از خواص جالب طبی آن نیز سود می جستند. در سنندج به آن نارنجبویه می گویند. مزاج بادرنجبویه گرم است و موجب تقویت حافظه و نشاط در انسان می-شود. در درمان بی خوابی و افسردگی و خوابهای پریشان، داروی عجیبی است. البته توصیه می شود خودسرانه به درمان خود اقدام ننمایند و داروهای رایج خود را قطع نکنند. با بهتر شدن بیماری، پزشک معالجشان مقدار داروهای شیمیایی ایشان را تعدیل خواهد کرد. امیدوارم به همت هم میهنان عزیز بخصوص آذربایجانی¬های غیور که طبق نقل مرحوم دکتر جزایری گیاه را از آذربایجان به شمیران آورده و اهلی کردند، بادرنجبویه روزی به عنوان سبزی خوردن سرسفرۀ تمام ایرانیان حاضر باشد و تنشهای زندگی ماشینی را کم نماید و زندگی را به کام آنان شیرین کند.

بادمجان
گرم و خشک است و تولید سودا را در بدن افزایش می دهد و رنگ چهره را تیره می کند. بهتر است بادمجان با روغن و گوشت پرچربی پخته شود تا مضرات آن کاهش یابد. جهت بدبویی زیربغل و عرق، مفید است.

باقالی
سرد و خشک است. برای درمان زخم روده و اسهال مفید است. باقالی در معده های ضعیف ایجاد نفخ می کند و حافظه را کاهش می دهد و لازم است همراه با ادویه جات گرم (مانند دارچین، فلفل و گلپر) مصرف شود.

بالنگ
بالنگ همان ترنج از خانواده مرکبات است. پوست بالنگ گرم و خشک است و از آن مربایی تهیه می شود که برای اشخاصی که معده آنها ضعیف است و دچار نفخ و دل درد می شوند، مفید است؛ بخصوص اگر مربا با عسل تهیه شود. این اشخاص بهتر است در صبحانه، مربای بالنگ را با کمی کره و نان (بدون مصرف چای و شیر) میل کنند. حدود 2 ساعت بعد می توانند به تدریج مایعات مورد علاقه¬ای که دستگاه گوارش آنان را اذیت نمی کند، میل نمایند. پوست بالنگ، قلب، مغز و دستگاه گوارش را تقویت می کند و نشاط آور است. تخم یا هستۀ بالنگ خاصیت ضد سم دارد و مصرف یک عدد آن گاهی به پاکسازی بدن کمک می کند.

برنج
از نظر حرارت، معتدل و مصرف آن توسط افراد سالم موجب استمرار سلامتی و افزایش طول عمر می¬شود. برنج ایرانی خوشبو که لعاب آن کم است و در هنگام پختن قد می کشد، از بهترین اقسام برنج با مزاج معتدل است. چلوکباب با کره، یک غذای ایرانی کامل است و سلیقه همۀ ملل آن را می پسندد. شیر برنج نیز غذای خوب و معتدلی است که موجب رشد اطفال می شود و قوای جسمی و جنسی را افزایش می دهد. افرادی که به اسهال خفیف دچار می شوند می توانند از کته ماست با کمی سیر و نعنا استفاده کنند و از عرق نعنا و گلاب هر نیم ساعت 30 سی سی به صورت متناوب زیر نظر پزشک خود بهره ببرند؛ با مصرف آن، اسهال¬های ساده در اسرع وقت بهبود می یابند. آب برنج که هنگام تهیه چلو به دست می آید نیز کاربرد دارد، آن را دور نریزید. خانم ها می¬توانند دستهای خود را مدت چند دقیقه در ولرم آن قرار دهند و اثر نرم کننده و ترمیم کنندۀ آن را روی پوست مشاهده کنند. نوشیدن لعاب برنج نیز برای ترمیم زخمهای گوارشی مفید است. برای تهیه «لعاب برنج»، 2 قاشق غذا خوری برنج نیمکوب را با یک لیوان آب به مدت 5 دقیقه بجوشانید، سپس آب صاف کرده آن را مصرف نمایید. خانم ها می توانند آب برنج یا لعاب برنج را با کمی آرد باقلا مخلوط کنند تا مایعی کمی کشدار به دست آید و روی پوست صورت بمالند؛ حدود 30-20 دقیقه صبر نمایند و سپس با آب سرد بشویند و شفافیت صورت و پوست را مشاهده نمایند. سبوس برنج دارای انواع ویتامینها (بخصوص ویتامینهای گروه ب) است و مصرف آن، به صورت چای و همچنین مصرف عصارۀ جوشاندۀ آن در غذاهای مختلف می تواند نیروی جوانی را بازگرداند. به قول مرحوم دکتر جزایری، «سوپ سبوس برنج»، آب حیات است. دستور تهیۀ آن به این ترتیب است: نیم سیر سیوس برنج را با دو استکان آب و یک قاشق سوپ خوری سرکه مخلوط کرده، مختصری می جوشانیم؛ بعد آن را صاف کرده با غذا می خوریم.
به
«به شیرین»، معتدل و «به ترش» سرد و خشک است. به برای تقویت مغز و قلب و دستگاه گوارش مفید است و استفاده از آن در رژیم غذایی لازم است. به نشاط آور است و کسالتها را دور می کند و بوییدن آن نیز انرژیها را افزایش می دهد. مربّای به از مربّاهای خوب و مقوی است که می تواند به صورت روزمره مورد مصرف تمامی افراد قرار گیرد. چای به که وقتی خوب دم بکشد به رنگ قرمز آلبالویی در می آید، برای تقویت قلب و معده مفید است. به تنوری پخته شده برای تقویت معده و اسهال مزمن مفید است به این منظور سر به را ببرید؛ وسط آن را خالی کنید و کمی جوزبوا در آن بریزید؛ مجدداً سر آن را بگذارید و دور آن را خمیر بگیرید و در اجاق بگذارید تا رنگ آن قهوه ای شده و نرم شود. لعاب به دانه برای درمان سرفه و نرم کردن گلو مفید و ملین خوبی برای بچه هاست.

پاچه
پاچه گوسفند لزج و دیرهضم است ولی پس از هضم، غذای صالح به بدن می رساند. افراد با مزاج خشک و دچار بواسیر در صورتی که هاضمۀ خوبی داشته باشند از مصرف پاچه پخته شده همراه با دارچین استفاده خوبی می برند. افرادی که قدرت حسی آنها افزایش یافته و صداها یا بوهای کم آزارشان می دهد (حواسشان حساستر از معمول شده است)، با مصرف پاچه مشکلشان حل می شود.

پرتقال
پرتقال شیرین، کمی سرد و تر است ولی پرتقال ترش به مقدار قابل توجهی سرد و خشک است. دستگاه گوارش افراد سرد مزاج را اذیت می کند. بهتر است این افراد، گاهی از پرتقال شیرین یا از نارنگی (کمی سرد و تر) استفاده کنند. لیمو شیرین (کمی سرد و تر) تقریباً برای تمامی افراد مناسب است و دستگاه گوارش را تحریک نمی کند. میوۀ شیرینی که فقط در دامان پر مهر و محبت ایران رشد می کند. لیمو شیرین به علت مقدار جزئی تلخی¬ای که دارد پاک کننده کبد است. تهیه ماسک از پرتقال روی پوست های حساس و خشک، آرامش و شفافیت را به ارمغان خواهد آورد.

پسته
به مقدار قابل توجهی گرم و خشک و تقویت کنندۀ معده است. برای افراد بلغمی مزاج، بخصوص همراه با شکر، مناسب است. از پسته، بادام، فندق و بادام زمینی پودر شده، چهار مغز تهیه می شود. این پودر برای افزایش انرژی در افراد مسن و کودکان و همچنین افراد سوداوی مزاج از اهمیت خاصی برخوردار است. پس از تهیه پودر، آن را در یخچال نگهداری نمایید. یک قاشق غذا خوری از پودر چهار مغز، به اضافه یک قاشق غذا خوری نبات را به یک لیوان شیرِ داغ اضافه نمایید، ده دقیقه صبر کنید، «معجون چهار مغز» آماده است. صبح ناشتا آرام آرام این نوشیدنی خوشمزه را میل کنید و لذت ببرید.

پنیر
پنیر تازه، سرد و تر است و برای بیماران بلغمی مناسب نیست، مصرف آن با گردو و نان خوب، غذایی کامل است. پنیر تازه می تواند آلوده به عامل بیماری بروسلوز یا تب مالت باشد. بنابراین، از خوردن پنیر تازه حیوان مشکوک خودداری نمایید.
پنیر کهنه، سرد و خشک است و مصرف آن برای افراد سوداوی مزاج مناسب نیست. استفادۀ مکرر و زیاد از پنیر به عنوان صبحانه بخصوص با چای شیرین، دستگاه گوارش را ضعیف می کند. افراد بلغمی و سوداوی سعی کنند از این نوع صبحانه، کمتر استفاده نمایند.

پونه
گرم و خشک و ضماد آن جهت رفع تیرگی پوست و سیاتالژی مفید است. هنگام مصرف روی پوست باید مراقب بود که زیاد روی موضع نماند چون ممکن است ایجاد زخم و تاول نماید ولی برای سیاتالژی باید زمان بیشتری بماند و قرمز شدن و تاول زدن موجب اثربخشی بیشتر و جذب سموم به منطقه تاول می باشد. چای پونه برای افرادی که عادت ماهانۀ آنها عقب می افتد مفید است.

پیاز
گرم و خشک است. اشتها و شهوت جنسی را تقویت می¬کند و عملکرد اسپرم ها پیرو مصرف آن، افزایش می¬یابد. برای بهبود عملکرد جنسی و اسپرم ها، این دستور مناسب است: 50 گرم پیاز را در روغن طبیعی یا کره حیوانی حدود ده دقیقه سرخ کنید، سپس میل نمایید. حدود یک ماه این دستور را ادامه دهید. هرگاه آب و هوای خود را عوض می کنید و به سرزمین جدید وارد می شوید، حتماً از پیاز خام در غذاهای خود استفاده کنید تا دستگاه گوارش شما دچار عفونت نشود.

تخم مرغ
زرده تخم مرغ، گرم و تر و سفیده آن سرد و تر است. تخم مرغ از نظر خواص، به گوشت نزدیک است. زرده تخم مرغ عسلی از معتدلترین غذاهاست و اخلاط خوب از آن حاصل می شود. افرادی که به علت از دست دادن خون ضعیف شده اند، با مصرف زرده تخم مرغ عسلی به سرعت قوای خود را به دست می آورند. پس از شش ماهگی، مصرف زردۀ تخم مرغ عسلی برای رشد کودکان بسیار عالی است.

ترب
گرم و خشک است. تربچه نیز از خانوادۀ ترب است و خواص مشترکی با آن دارد. اشک ترب برای تقویت کلیه و سنگ کلیه و مثانه مفید است. دستور تهیۀ آن به این ترتیب است که ترب را به ورقه های نازک می برند و با کنارۀ چاقو، روی آن عسل می مالند و در یک آبکش می گذارند. پس از مدتی، قطرات مایع تراوش شده در ظرف زیرین را جمع آوری می کنند. مقدار مصرف آن حدود 25 سانتی متر مکعب است. مصرف ترب و تربچه روی غذا، به هضم آن کمک می نماید و به همین علت است که سبزی خوردن کامل حتماً تربچه دارد تا هم به هضم غذا کمک کند و هم از تخمیر غذا جلوگیری نماید.

تربچه(مراجعه به ترب)

ترخون
خیلی گرم و خشک است. دهان را خوشبو می کند و اشتها به غذا را افزایش می دهد. برای معده های مرطوب و سرد مناسب است.

تره
گرم و خشک و یکی از اجزای عمدۀ «کوکو سبزی» است. مصرف موضعی یا خوراکی آن بواسیر از نوع خفیف تا متوسط را درمان می¬کند. مصرف بیش از اندازۀ آن، مزاج را از حالت تعادل خارج می کند. روغن تره به صورت موضعی برای بهبود بواسیر مناسب است. برای تهیه روغن تره، لازم است آب تره را با روغن کنجد همراه کرده، حرارت ملایم بدهید تا تقریباً آب آن تبخیر شود.

تمبرهندی
سرد و خشک و تنها مسهلی است که ترش است. برای جوش صورت و بدن و خارش پوست و عطش و اضطراب ناشی از حرارت مفید است. مصرف چهارشربت (که ترکیب تمبرهندی، آلوبخارا، شکر سرخ و گز علفی است) در درمان حالات فوق، مفید است.

تمشک
سرد و خشک است. برای جلوگیری از خونریزی مفید است و حرارت بدن را کاهش می دهد. مربای تمشک، معده های گرم را تقویت می کند.

توت
توت شیرین، گرم و تر است. توت شیرین برای رشد مناسب است و کبد و طحال و کلیه را تقویت می کند. افرادی که با مصرف توت دچار اختلال گوارش و نفخ می شوند، بهتر است همراه با توت، سکنجبین میل نمایند.

جعفری
گرم و خشک است و درد پهلوها را که ناشی از نفخ باشد، از بین می برد. خانم های باردار نباید زیاد جعفری مصرف کنند، زیرا ممکن است سقط جنین بدهد. جعفری قوای جنسی را زیاد می کند و پریود را می گشاید. خانم هایی که به علت ضعف، دچار یائسگی زودرس شده اند بهتر است جعفری و جوشانده آن را زیاد مصرف کنند.

جو
سرد و خشک و تقویت کننده عمومی بدن است. مصرف هر از گاه آن، به عنوان غذای اصلی برای افراد گرم مزاج مناسب است. ماءالشعیر طبی رطوبت بخش عالی است و برای افراد دیابتی با مزاج گرم مناسب است. این ماءالشعیر با ماءالشعیری که از تخمیر جو به دست می آید، متفاوت است. برای تهیه ماء الشعیر طبی، یک مشت جو پوست کنده را با ده برابر آن آب، می پزند تا دانه های جو نرم و آب آن نصف شود، سپس از آب آن استفاده می کنند. اگر هنگام پخت دانه های جو، کمی مرغ نیز اضافه شود، غذایی مقوی برای همه (بخصوص اطفال و بیماران) به دست می آید که استفادۀ از آن خالی از لطف نیست.

چای
چای ایران بخصوص چای منطقۀ لاهیجان از انواع چایهای مرغوب دنیاست؛ به شرطی که به آن، مادۀ رنگی و اسانس های صنعتی اضافه نشود. دم کردۀ چای باعث تسریع حرکات تنفسی و هضم بهتر غذا و بهبود گردش خون و رفع خستگی می¬شود و فرد احساس تجدید قوا می نماید. معده را تقویت کرده و رنگ چهره را بشاش می¬کند. ادرار آور است و به علت داشتن فلوئور، به تقویت دندانها کمک می کند. مصرف زیاد چای طبیعی ایجاد مسمویت مزمن (شامل عصبانیت، سردرد، اضطراب، وزوزگوش و گرفتگی عضلانی) می نماید. توصیه می شود چای را طبق سنت ایرانیان در استکانهای کوچک کمر باریک میل نمایند، تا ان شاءا... از مزایای آن بهره برند و از مضرات آن دوری شود.

حریره بادام
به 30 تا 40 عدد بادام بو نداده آب جوش اضافه شود تا پوست آن کنده شود. سپس بادامهای بدون پوست را پودر کرده و در یک پارچة نازک تمیز بریزید. پارچه را در یک لیوان آب جوش قرار دهید، پس از ده دقیقه محتویات پارچه را درون آب لیوان شیره کشی نمایید تا رنگ آب، کرم رنگ شود. به محتوای لیوان کمی شکر افزوده، محلول به دست آمده را حرارت ملایم دهید تا به قوام مربای شل برسد. آماده است. بهتر است نیم ساعت قبل از صبحانه، را میل کنید. برای افراد سوداوی، کهنسالان و افرادی که پوست خشکی دارند بسیار عالی است و انرژی آنها را افزایش می دهد. مادران می توانند از این غذای خوب برای رشد بهتر اطفال خود پس از شش ماهگی استفاده کنند. از تفالۀ بادامهای درون پارچه نیز می توان به عنوان یکی از بهترین ماسکهای صورت استفاده نمود.

خربزه
خربزه، طالبی و گرمک خواهر و برادر هستند و خاصیت های آنان به هم نزدیک است، ولی حرارت خربزه بیش از طالبی و طالبی بیش از گرمک است. بهترین وقت خوردن آنها بین دو وعدۀ غذا با معده خالی است. این خانواده، پاکسازی کلیه و مجاری ادرار را بر عهده دارند. سعی کنید در فصل تابستان بهرۀ کافی از آنها ببرید تا کمتر دچار سنگ های مجاری ادرار و مشکلات مربوطه شوید. پوستشان برای خارج کردن سنگهای ادراری مفید است و ماسک کوبیدۀ تخم آنها که با شیر مخلوط شده باشد آرام آرام لک های صورت را از بین می برد.

خرفه
سرد و تر و دوست بیماران تب دار و گرم مزاج است. در سوپ و آش این بیماران می¬توان از آن استفاده کرد. متأسفانه به مرور شناخت مردم از خرفه کمتر شده و کمتر از آن استفاده می کنند. استفاده موضعی از ضماد خرفه برای درمان کهیر و زونا و خارش های پوستی به علت حرارت، مؤثر است. غرغرۀ دم کردۀ آن در تسکین گلودردهای همراه با سوزش و تب، مفید است. خرفه در کاهش کلسترول و تری گلیسرید خون مفید است.

خرما
گرم و خشک و برای افراد سرد مزاج غذای مناسبی است. مصرف آن با شیر و یا با کره غذای خوشمزه و تقریباً معتدلی را به وجود می آورد و گهگاه استفاده از آن مناسب است. در سرزمینهایی که خرما در آن نمی روید، مصرف بیش از اندازۀ آن، موجب بروز بیماری می شود. ضماد آن با دنبه موجب نرم کردن مفاصل خشک می شود. برای این منظور 50 گرم خرمای بدون هسته را با 100 گرم دنبه گوسفندی چند بار چرخ نمایند. سپس روی پارچه انداخته شب تا صبح روی موضع ضماد نمایند. افراد گرم مزاج نیز می توانند گهگاهی خرما را با ماست میل کنند تا از حرارت آن بکاهند.

خیار
این میوه تابستانی سرد و تر است. مصرف خیار در غیر فصل تابستان مضر است و افراد سرد مزاج بیشتر صدمه می بینند؛ بخصوص اگر در مصرف آن افراط یا مداومت شود.
«من داروی افرادی هستم که عطش آنها زیاد است و در دهان خود احساس تلخی می نمایند؛ گهگاهی دچار بیخوابی می شوند و در رختخواب تا پاسی از شب با خود کلنجار می¬روند و پوستشان خشک است و این علائم، بخصوص در تابستانها و هوای گرم شدت می یابد». این شرحی است که خیار در معرفی خود خواهد گفت! این افراد می توانند از خیار به صورت مجزا یا به شکل آبدوغ خیار یا مغز خیار و سکنجبین استفاده نمایند. ایرانیان معمولاً برای جلوگیری از افزایش حرارت بدن و گرمازدگی و جلوگیری از بیماریها در تابستان از خیار زیاد استفاده می کردند؛ بخصوص به صورت آبدوغ خیار که کمی کشمش و مغز گردو و گل سرخ نیز به آن افزوده شده باشد. توصیه می شود شما نیز اگر مزاج گرم دارید از این موهبت الهی بیشتر استفاده کنید.

دارچین
گرم و خشک است. مصرف گهگاه آن برای افراد بلغمی مزاج مفید است. انرژی را افزایش می دهد و دهان را خوشبو می کند. افرادی که سخنرانی می کنند و یا آواز می خوانند، اگر هنگام استفاده از حنجره، خلط موجب ناراحتی و گرفتگی صدای آنان می شود، می توانند از دم کردۀ دارچین استفاده کنند. دارچین نفس را باز و تنفس را آسان می کند. افرادی که نفخ دارند، از دم کردۀ دارچین با کمی نبات یک ساعت پس از غذا استفاده کنند.

دنبه
دنبۀ گوسفند، گرم و تر است و ضماد و ورقه های نازک آن ورم های سخت را به تحلیل می برد و حرکت وترها و رباطها را نرم می کند.

ذرت
سرد و خشک است. پس از هضم، غذای قابل توجهی در اختیار اندامها قرار می دهد. برای اشخاص با معده ضعیف و سرد توصیه نمی شود. برای کاهش ضرر آن در این اشخاص، بهتر است با روغن و شیرینی مصرف شود.

ریحان
گرم و خشک است. ضماد برگ و کوبیدۀ تخم آن برای ورم و درد مفاصل مفید است. قوای ذهنی را افزایش می دهد و معده های ضعیف را تقویت می کند. بو دادۀ تخم آن برای درمان اسهال مزمن و بیماری رودۀ تحریک پذیر، مفید است.

زالزالک
سرد و خشک است. میوه زالزالک از حالت تهوع و خونریزی معده جلوگیری می کند. گل زالزالک برای تقویت قلب مفید است و در دنیا از این ماده، داروهای مختلفی برای درمان نارسایی قلب و آریتمی (ضربان غیر منظم قلب) ساخته شده است.

زردآلو
سرد و تر است. در افرادی که دستگاه گوارش سرد دارند، ایجاد نفخ و آروغ ترش می¬کند. بنابراین بهتر است پس از مصرف زردآلو، از کوبیده شکر و انیسون به اندازه یک قاشق چایخوری استفاده نمایند. زردآلو روی غذا میل نشود و پس از آن آب نخورند. برای یبوست افراد گرم مزاج، خیساندۀ برگ زردآلو مفید است.

زردچوبه
زیاد گرم و خشک است. مقدار کم آن، برای بیماران گوارشی سرد مزاج مفید است. کبد را پاک می کند. خاصیت ضد درد و ضد التهاب دارد و برای افرادی که پای آنان پیچ خورده است و دسترسی به امکانات پزشکی ندارند، مفید است. برای این منظور، باید پودر زردچوبه با زرده تخم مرغ را روی موضع ضماد نمایند. برای ترمیم سریع زخمها، کمی پودر زردچوبه را روی موضع بپاشند. رنگ زرد بعضی از غذاهای ایرانی مانند آبگوشت مدیون آن است.

زرشک
به مقدار قابل توجهی سرد و خشک و کاهش دهندۀ حرارت دستگاه گوارشی در افراد گرم مزاج است و معده را تقویت می کند. برای افرادی که به علت حرارت شدید دچار بی خوابی شده¬اند، شربت آن مناسب است. برای تهیۀ این شربت، به 100 گرم زرشک آبی نیم لیتر آب جوش اضافه شود و حدود 12 ساعت صبر کنید، سپس آب آن را صاف کرده، با 100 گرم شکر به قوام آورید. روزانه 50 گرم شربت مصرف شود.

زعفران
خیلی گرم است و قوای قلبی و مغزی را افزایش می دهد. آقای دکتر ابریشمی با نوشتن کتاب «زعفران» خدمت بزرگی به این گیاه بومی ایران و اهالی محترم تربت حیدریه، استان خراسان و دیگر ایرانیان نموده است. برای افراد سرد مزاج، گهگاهی مصرف زعفران به مقدار کم همراه با غذا مفید است و ذهن آنان را روشن می کند و حافظه¬شان را افزایش می دهد. افرادی که از افسردگی و غم و اندوه بیش از اندازه رنج می برند، سعی کنند از زعفران که نشاط آور است بخصوص شربت آن بیشتر استفاده کنند و از غذاهای سوداوی (بخصوص بادمجان و عدس و سوسیس کالباس و قارچ و گوشت مانده) پرهیز نمایند. ان شاء ا... در بهبود آنها مؤثر خواهد بود. متأسفانه یا خوشبختانه نوع تقلبی زعفران (که نام آن گل کافشه است) به علت ارزان بودن، زیاد مصرف می شود؛ متأسفانه از این جهت که گل کافشه با زعفران فرق دارد و خواص آن متفاوت است ولی خوشبختانه از آن جهت که این نوع تقلب مانند تقلبهای دیگر به مصرف کننده خود، صدمه وارد نمی کند! گل کافشه به مقدار قابل توجهی گرم و تقویت کنندۀ کبد و قوای جنسی مردان است. برای پخت سریع گوشت و نرم شدن آن از کافشه استفاده نمایید.

زنجبیل
گرمی و خشکی آن زیاد است و افراد گرم مزاج بهتر است از آن دوری نمایند. در این افراد، زنجبیل می تواند موجب بی خوابی همراه با افزایش عطش و سوزش ادرار شود. افراد سرد مزاج بهتر است گهگاهی از آن استفاده نمایند. زنجبیل یکی از اجزای ادویه است و با مصرف منطقی ادویه، به مقدار لازم در اختیار شما قرار می گیرد. سرزمین اصلی رویش آن، هندوستان و مناطق حاره است. برای سینوزیت مزمن، چای زنجبیل مفید است و اگر با داروهای مناسب مصرف شود، به درمان بیماریهای مفصلی به وجود آمده در افراد سرد مزاج کمک مؤثری می نماید. مقدار جزئی آن زندگی را شیرین و معطر می نماید. غرغره کردن با محلول جوشاندۀ زنجبیل لوزه های بزرگ را کوچک می کند.

زیره سیاه
نام دیگر آن، زیره کرمانی است و از زمانهای قدیم از بلاد کرمان به کشورهای مختلف صادر می شده است. خیلی گرم و خشک است. برای تقویت دستگاه گوارش افراد سرد مزاج از بهترین داروها است و نفخ را از بین می برد. هضم غذاهای سنگین را راحت می نماید. مصرف زیره و عرق آن اشتها را کم می کند و افراد چاق را لاغر می نماید. البته افراط در مصرف آن، موجب زردی و خشکی پوست می شود.

زیتون
خداوند متعال در قرآن کریم به زیتون سوگند خورده است. رسیدۀ سبز آن معتدل است. مصرف زیتون پرورده در آب نمک در وسط غذا، مقوی و پاک کننده دستگاه گوارش است.
«روغن زیتون رسیده»، به مقدار قابل توجه، گرم و خشک است و مالیدن آن به نواحی دردناک بدن، برای درد مفاصل و دردهای عضلانی و سیاتالژی مفید است. افرادی که یبوست خفیف دارند، از روغن زیتون استفاده نمایند. برای ترمیم زخم، کمی روغن زیتون به موضع بمالید.

سرکه
«سرکۀ انگوری»، سرد و خشک و بهترین نوع سرکه¬هاست. سرکه و ترشیهای حاصل از آن، اشتها را افزایش می دهند و رساندن مواد به اندامها را تسهیل می نمایند و مقدار کم آن، بلغم تجمع یافته در معده ها را دفع می کند. محلول آن در آب برای زخمهای دیابتی و زخمهای مزمن و ضایعات پوستی دارای حرارت و قرمزی مفید است. انجیر خیسانده در آب و کمی سرکه برای پاکسازی طحال و دفع سودا مفید است. مداومت در مصرف سرکه موجب لاغری می¬شود؛ به شرطی که دستگاه گوارش فرد قوی باشد.

فندق
کمی گرم و جزء تنقلات مفید است. چقدر خوب است که فرزندان خود را به مصرف تنقلاتی مانند فندق، پسته، بادام و نخودچی و کشمش عادت دهیم. پدر و مادرها در این موضوع نقش دارند و می توانند با برنامه ریزی صحیح، عادات صحیح غذایی در فرزندان خود ایجاد نمایند. تقویت کنندۀ روده است و دستگاه تنفسی افراد سرد مزاج را تقویت می کند. لازم است این افراد بیشتر از فندق استفاده کنند.

قارچ
سرد و تر و دیر هضم است. ساییده خشک شده آن برای درمان اسهال مفید است. مصرف مداوم آن موجب نازایی و شیوع بیماریهای بلغمی (مانند سکته و فلج) می شود. بهتر است قارچ کمتر مصرف شود و هنگام پختن آن، افزودن نمک و پونه و شوید و روغن کنجد و روغن زیتون به اصلاح ضررهای آن کمک می کند.

قهوه:
گرم و خشک است. مقدار کم قهوه قوای مغزی را افزایش می دهد و برای قلب و کلیه مفید است؛ ولی مصرف زیاد آن، بخصوص در اشخاص سوداوی، موجب بی خوابی و تپش قلب و اضطراب و تشدید علائم آنان می¬شود.

کاهو
به مقدار قابل توجهی سرد و خشک است. به عنوان سالاد با آبغوره و خیار و گوجه سر اکثر سفره ها حضور دارد. استفاده از کاهو، پس از صرف غذا، برای افراد سرد مزاج اصلاً مناسب نیست و موجب بروز اختلالات گوارشی در این افراد می شود. این افراد بهتر است گهگاهی مقادیر کمی کاهو استفاده نمایند. افرادی که مبتلا به گرمی شده و جوشهای زشت و فراوان در صورت یا سرشانه های آنها پیدا شده است، حدود ده روز ساعت 5-4 بعد از ظهر مقدار قابل توجهی کاهو را ترجیحاً با سکنجبین یا آبغوره میل کنند، بزودی جوشها ناپدید خواهند شد و پوستی زیبا و شفاف خواهند داشت. کاهو خواب آور است و افراد گرم مزاج که با بی خوابی دست و پنجه نرم می کنند، بهتر است به جای اعتیاد به قرصهای مختلف آرام بخش؛ هنگام شام کاهو بخورند. کسانی که پوست صورتشان قرمز می شود، می توانند با ضماد کوبیدۀ کاهو، قرمزی پوست را کاهش دهند و پوستی طبیعی را تجربه نمایند.

کدو مسمایی
همان کدویی است که برای خورشت کدو به کار می رود و ظاهری شبیه خیار دارد. سرد و تر است و می¬گویند بر بالای سر حضرت یونس(ع) روییده بود. خورشت کدو مسمایی با مرغ یا گوشت گوسفند جوان، یک غذای معتدل و مفید برای اکثر افراداست. کدو به تنهایی، برای افراد گرم مزاج خوب است. کدو مسمایی با ماست یک غذای ارزان قیمت و مفید برای افرادی است که گرمایی هستند و از بی خوابی رنج می برند. رطوبتهای از دست رفته این افراد را ترمیم کرده و پوست آنان را شفاف و درخشنده می¬کند.

کرفس
گرم و خشک است و پاکسازی کبد و طحال را به خوبی انجام می دهد. خورشت کرفس از خورشتهای اصیل ایرانی است که خواص خیلی عالی دارد. معده را تقویت می کند و از تشکیل سنگ کلیه و مثانه جلوگیری می نماید. خانم های باردار و شیرده از مصرف کرفس خودداری کنند. ترشی کرفس برای افراد گرم مزاج مناسب است و معده و کبد آنها را تقویت می نماید.

کره
مزاج کره گرم و تر است و برای رشد اطفال بخصوص اگر همراه با عسل و نان سنگک به عنوان صبحانه میل ¬شود، بسیار مناسب و خوب است. سعی کنید غذا را خوب بجوید تا هضم آن سهل شود و به زورِ چای شیرین و شیر و آب، آن را فرو ندهید! یکی از علل عمدۀ ضعف دستگاه گوارش، «خوب نجویدن غذا»ست. کره با مربای بالنگ و نان سنگک (اگر خوب جویده شود) غذای خوبی برای تقویت دستگاه گوارش افراد بلغمی و سوداوی است.

کشک
کشک از جوشاندن دوغ مشک و خشک کردن آن در آفتاب حاصل می شود و مزاج آن، سرد و خشک است. هضمش سخت و مصرف آن قبل از غذا، اشتها را کم می کند و برای افراد پرخور و چاق مفید است. در معده های سرد ایجاد نفخ می نماید. کشک بوداده برای اسهال مزمن مفید است و مالیدن محلول آن به سر، موجب تقویت موها می¬شود و به جلوگیری از ریزش آنها کمک می کند. اشخاص با مزاج سرد و تر، با مصرف آن دچار نفخ و سوء هضم می شوند، بهتر است کشک را با ادویه جات گرم یا مغز گردو، و با مقدار کم مصرف نمایند.

کلم
انواع و اقسام آن مانند کلم پیچ، کلم قمری و کلم گل، گرم و خشک هستند. پختن کلم با گوشت گوسفند و روغن، خشکی آن را رفع می نماید و ضرر آن برای افراد سوداوی مزاج را برطرف می کند. پارچه ای روی برگهای پهن کلم انداخته شود و روی آن اتو کشیده و سپس برگ روی مفصل دردناک زانو و کمر بسته شود. این دستور برای ورم پستان مادران شیرده نیز مفید است. کلم برای رشد و تقویت قوای عضلانی هم به صورت خوراکی و هم به صورت ریختن آب جوشاندۀ ولرم شدۀ آن روی بدن و ستون فقرات مفید است.

کنجد
کمی گرم و تر است. و برای افراد سوداوی مزاج مفید است و اجابت مزاج را راحت تر می¬کند. افرادی که از ترش کردن معده ناراحت هستند، می توانند 20 گرم کنجد نیمکوب را در پارچه¬ای ریخته، در نصف لیوان آب داغ به مدت ده دقیقه گذاشته، سپس شیره کشی کرده و با نبات میل نمایند. ارده (که از چرخ کردن بودادۀ پوست کنده کنجد به دست می آید)، نیز غذایی مفید است. اگر با شکر همراه شود، حلوا ارده و اگر با شیره مخلوط شود، ارده شیره به دست می آید که هر دو، غذاهایی مقوی و سالم هستند. روغن کنجد برای سوختگیهای خفیف تا متوسط خوب و مفید است.

گردو:
گرم و خشک است و قوای جنسی را افزایش می دهد. مصرف کوبیدۀ مغز گردو با انجیر یک ملین خوب بخصوص برای سالمندان است. مصرف زیاد گردو بخصوص در افراد گرم مزاج موجب بروز جوش در دهان و صورت می شود و در این موارد لازم است با آب انار یا رب انار مصرف شود؛ همان کاری که مادران با تجربه هنگام پخت خورشت فسنجان انجام می دهند. انرژی اشخاص سرد مزاج و رطوبی و پیران را افزایش می¬دهد. جوشاندۀ برگ گردو که به صورت صحیح در سایه خشک شده و رنگ آن سبز باشد، برای شورۀ سر و همچنین برای ترشحات و عفونت زنان مفید است. برای درمان اگزما و خشکی و خارش پوست از روغن گردو استفاده کنید. از مصرف گردویی که رنگ و طعمش دگرگون شده، اجتناب نمایید.

گرمک به خربزه مراجعه نمایید.
گشنیز
به مقدار قابل توجهی سرد و خشک است. برگهای آن مانند جعفری ولی لطیف تر است. هنگام سرماخوردگی و گلودردها از آش برنجی که مقادیر قابل توجه گشنیز دارد، استفاده کنید تا علائم بیماری به سرعت بهبود یابد. یکی از اجزای آش آبغوره است، که قبلاً در بحث آش معرفی شد. کوبیدۀ گشنیز را به صورت ضماد روی بثورات بیماری زونا ببندید، اثرات ضد درد گشنیز را مشاهده خواهید کرد.

گلپر
گرم و خشک است. دانۀ گلپر شیر را افزایش می دهد و پریود را جلو می اندازد. بلغم را قطه قطعه می کند و نفخ را از بین می برد. برای تقویت دستگاه گوارش و هضم غذا عالی است. برای افراد گرم مزاج مضر است و بهتر است همراه شربت انار و سکنجبین میل شود. ریشۀ آن «محروث» نام دارد و قویتر از دانه است. افراد سرد مزاج بهتر است غذاهای سرد و نفاخ را با گلپر میل نمایند.

گل سرخ
کمی سرد و خشک است. گل سرخ دوست پوست است. قلب را تقویت و فرد را شاد می نماید. برای خراش و ساییدگی پوست و تحریک پوست توسط عامل خارجی مفید است. گل سرخ طبی ملین و برای افرادی که یبوست دارند، مفید است. روغن گل سرخ برای اکثر سردردها مفید است. گلاب (که از عرق گیری گل سرخ به دست می آید) نیز برای هشیار کردن و درمان مبتلایان به غش و بیهوشی مفید است. بهتر است گلاب را در ظرفی ریخته و زیر بینی فرد بیمار تکان دهند. عطر گل سرخ که بهترین آن در سرزمین کاشان تهیه می شود، برای تقویت قوای ذهنی و حافظه و توسعه قوای معنوی بی نظیر است. پیامبر اکرم (ص) - که گل سرخ نام دیگر خود را از نام مقدس ایشان عاریت گرفته اند (گل محمدی) - قسمت عمده ای از درآمد خود را خرج عطر و مواد خوشبو کننده می نمودند. امید است روزی ایران در زمره تولید کنندگان عطرهای خوب و طبیعی دنیا قرار بگیرد و از این راه، قوای ذهنی و معنوی بشریت را توسعه دهد.

گندم
کمی گرم و از نظر رطوبت، معتدل است. جزء بهترین غذاهاست. نانی که از گندم سالم (و بدون کود شیمیایی) تهیه شده باشد و مایه خمیر آن طبیعی باشد و فرصت کافی برای تخمیر داشته و با حرارت ملایم پخته شده باشد، جزء غذاهای اصلی بشریت محسوب می شود. گندم را می توان مانند حبوبات دیگر پخت و به عنوان یک غذای مقوی از آن استفاده کرد و بهتر است برای جلوگیری از نفخ آن، کمی شکر و دارچین به آن اضافه کرد. معمولاً یک مشت آن برای هر نفر کافی است. «کاچی» که از تاب دادن آرد گندم و سپس مخلوط کردن با آب و شکر به دست می آید غذای سالم و ارزانی است که در اختیار همه است؛ اگر کمی پودر بادام یا خلال بادام به آن اضافه شود، جهت چاق کردن افراد لاغر غذای خوبی است.
«جوانۀ گندم» نیز فرآورده ای ارزشمند از گندم است و می تواند به رشد کودکان و همچنین تقویت انرژی بزرگسالان کمک نماید. طرز تهیه آن اینچنین است: مقداری گندم داخل یک کاسه آب می ریزیم. هر روز آب آن را عوض می کنیم. البته اگر در جای گرم قرار داشته باشد و یا در فصل گرما باید روزی 2 بار آب آن را عوض کرد. بعد از 3 الی 4 روز، جوانه نقره ای رنگی از گندم بیرون می زند. در این مرحله، آب را خالی کرده گندم را داخل دستمال نخی در یک دیس پهن می کنیم و روی آن را با دستمال می پوشانیم. به طور متناوب هر وقت که گندم ها آب نداشتند، مقدار کمی آب روی پارچه می ریزیم تا گندم ها نمدار باشند. بعد از چند روز جوانه ها بلند می شوند. هنگامی که به اندازه یک بند انگشت رسید می توان از آن استفاده کرد.
از جوانۀ گندم می توان در سوپ، سالاد، سمنو و حتی به تنهایی استفاده کرد. حتی می توان آن را خشک نمود و در آسیاب آرد کرد و برای پخت شیرینی و حلوا مورد استفاده قرار داد.

گوجه فرنگی
سرد و خشک است. مصرف زیاد گوجه فرنگی برای اشخاص سوداوی مزاج، مناسب نیست. گوجه فرنگی سبز و نرسیده، مضر و سمی است. سالاد گوجه فرنگی و خیار با کمی لیمو ترش در تابستانها غذای مناسبی است ولی مصرف زیاد آن، - بخصوص برای افراد سرد مزاج و معده های رطوبی -موجب نفخ و اختلالات گوارش می¬شود. ماسک گوجه فرنگی در ناحیۀ صورت، جلوی ازدیاد جوشهای غرور را می گیرد و پوست را نرم و شفاف می کند. حشرات از بوی برگ گوجه فرنگی گریزانند، بنابراین می توانید این گیاه را در باغچه خود بکارید و حشرات را به صورت طبیعی از محل زندگی خود دور کنید.

گوشت
جزء بهترین غذاهاست؛ به شرطی که در مصرف آن افراط نشود. باید از اقسام خوب آن استفاده شود و گوشت مصرفی، مانده و کهنه نباشد. ،
گوشت گوسفند یک ساله(با مزاج گرم و تر) بهترین گوشت است.
گوشت گوساله (با مزاج گرم و تر) هضمش کمی سختتر از گوشت گوسفند است و برای معده های قوی و افرادی که فعالیت بدنی زیاد دارند مناسب است.
گوشت گاو سرد و خشک است و استفادۀ از آن (و بخصوص سوسیس و کالباس تهیه شده از آن؛ هم به علت سردی گوشت گاو و هم به علت ماندن و کهنگی) بیدار کنندۀ غول بیماریهای سوداوی است.
گوشت بز نسبت به گوشت گوسفند سردتر است و برای مناطق گرم مانند سیستان و بلوچستان مناسب است.
گوشت شتر گرمتر است و استفادة گهگاه از آن خوب است.
بهترین گوشت پرندگان، مرغ خانگی و سپس بلدرچین است. هر چه تغذیه حیوانات طبیعی تر باشد، گوشت آنها خوشمزه تر و مفید تر است. گوشت حیواناتی که در مراتع سر سبز چرا کرده اند، مناسب¬ تر است. سعی کنید بیشتر از گوشت گوسفند و مرغ، بخصوص آنهایی که تغذیه طبیعی داشته اند استفاده شود.

گیلاس
سرد رو به معتدل و مرطوب است. گیلاس شیرین به مقدار متعادل، تقریباً برای همۀ افراد (بخصوص در فصل تابستان) مناسب و پاک کنندۀ کبد و شفاف کننده چهره است.

لوبیا
کمی گرم و هضم آن سخت است و نفخ ایجاد می کند. برای از بین بردن نفخ آن می توان از دارچین استفاده کرد.

لیموترش
پوست زرد آن گرم و خشک است و اشتها را باز می کند و هضم غذا را بهبود می بخشد. آب لیمو نیز سرد و خشک است و برای معده های گرم مفید است و برای ضایعات پوستی گرم، خوردن و مالیدن آن مفید است. مالیدن آب لیمو برای جوش صورت - در افرادی که پوست صورتشان چرب است- مفید می باشد و تیرگی پوست را می برد. هستۀ لیمو، گرم و خشک، ضد سم و نشاط آور است. می توانید ماهی یک بار، 2-1 «دانه لیمو» را پوست بکنید و سپس میل کنید. لیمو عمانی را با نسبت مساوی با شکر پودر کنید (سفوف لیمو عمانی) و روزی یک قاشق چایخوری به مدت دو هفته میل کنید. این دارو، گرفتگی های مجاری کبدی و گوارشی را باز می کند.

لیمو شیرین به پرتقال مراجعه کنید.

ماءالشعیر طبی به جو مراجعه کنید.

ماست
سرد و تر، و حاوی مخمرهای زنده لاکتوباسیلوس است که در دستگاه گوارش جایگزین شده و از رشد میکربهای بیماری زا جلوگیری می¬کند. این امر، سلامتی و طول عمر را برای بشر به ارمغان می آورد. ماست به اندازۀ مناسب برای تمام افراد خوب است ولی افراد سرد مزاج باید کمتر از آن مصرف کنند. افرادی که بیماری¬های گوارشی با رطوبت بالا (مانند بازگشت محتویات معده به مری) دارند و یا آب دهانشان روی متکا می ریزد و خوابشان سنگین است و حافظه آنان کاهش یافته، سعی کنند مدتی ماست و دوغ مصرف نکنند و یا اگر مصرف کردند حتماً با نعنا، آویشن، زنیان، زیره و رازیانه باشد و یا از ماست و شیرۀ انگور به صورت مخلوط استفاده نمایند. بیمارانی که دچار درد و ورم مفاصل هستند و با باد کولر بیماریشان تشدید می شود و معمولاً با مصرف ماست، دردشان شدت می یابد، بهتر است مدت کوتاهی از مصرف آن چشم پوشی کنند تا حال آنها بهتر شود. ماست یکی از غذاهای مناسب برای افراد صفراوی است و اگر این افراد، دوغ بدون چربی (یعنی همان دوغ مشک) را میل نمایند، سریعتر اثر می¬کند و علائم آنان - مانند خشکی و تلخی دهان - بهبود می یابد و عطش آنان فرو می نشیند.

ماش
کمی سرد و نفخ آن از سایر حبوبات کمتر است. اخلاط حاصل از آن مناسب و خوب است. افرادی که تب دارند، از ماش استفاده کنند. ماش پلو غذای خوبی است که تقریباً برای همۀ افراد مناسب است.

موز
کمی گرم و رطوبت آن بیش از گرمی¬اش است. به همین علت، هضم آن برای افرادی که دستگاه گوارش آنها مرطوب است، ساده نیست. شیر موز (که از موز و شیر و شکر به مقدار کافی و کمی عسل تهیه می شود) همراه با فعالیت کافی، (بخصوص ورزشهای کششی مناسب) برای رشد طولی کودکان مناسب است. گذاردن ورقه های نازک موز آغشته به کمی شیر بر روی پوست صورت موجب شفاف شدن پوست صورت شده و مرطوب کنندۀ مناسبی محسوب می شود.

میگو
گرم و تر است و انرژیها را افزایش می دهد. از جمله گوشت های دریایی مناسب، برای مزاج های سرد است.

نارگیل
به مقدار قابل توجهی گرم و کمی خشک است. برای افراد سرد مزاج، غذا و دوایی مناسب است و گهگاهی می توانند از آن مصرف نمایند. تركیب شیر با نارگیل نوشیدنی معتدلی است که مصرف آن به اشخاص مسن توصیه می شود. روغن نارگیل برای درد کمر و زانو و تقویت قوای جنسی به صورت خوراکی و مالیدنی مفید است.

نارنج
به مقدار قابل توجهی سرد و خشک است. پختۀ کامل کل نارنج با گوشت و پوست و هسته را اگر به بدن و مو بمالند، خارش بدن و سر را از بین می برد و آنها را کاملاً نرم می کند. شکوفۀ آن را «بهار» می نامند. عرق «بهار نارنج» گرم و خشک است و برای تقویت مغز مفید و نشاط آور است. عطر بهار نارنج یکی از ترکیبات اصلی در تهیه عطرهای گرانبهای طبیعی است و قوای مغزی را تقویت می کند. برگ و پوست آن، گرم و خشک است و مصرف آنها شادی و نشاط در پی دارد. مصرف پوست نارنج و خلال پوست نارنج در برنج و سایر غذاها به افرادی که علاقه¬مند به تقویت قوای مغزی خود هستند، توصیه می شود.

نارنگی به پرتقال مراجعه کنید.

نان
پیامبر اکرم (ص) نان را مایۀ برکت الهی و ادای فرایض الهی را موکول به استفاده صحیح از این نعمت بزرگ دانسته اند و احترام به نان را از وظایف انسانی شمرده اند. بهترین نان از آرد گندم تهیه می شود و لازم است که سبوس آن به حد اعتدال گرفته شده باشد نه توسط دستگاههایی که کاملاً سبوس را جدا می کنند و بشریت را از بسیاری از مواد ضروری و موهبت های خاص الهی محروم می سازند. نان غذای اصلی بشر است که خداوند متعال با قیمت ارزان در اختیار مردم قرار داده است؛ به شرطی که از گندم سالم (حتی المقدور گندم بدون کود و سموم شیمیایی) تهیه شده باشد. مایۀ خمیر نان نیز باید طبیعی باشد و برای تهیۀ خمیر آن، جوش شیرین به کار نبرده باشند تا مخمرهای طبیعی با حوصله و سر صبر، ملکولهای بزرگ نشاسته را به قندهای ساده که قابلیت هضم راحت¬تر دارند تبدیل نمایند. به همین علت است که نان تخمیر شده کمی شیرین است (البته نه به ذائقه های امروزی که به مصرف شیرینی جات خالص عادت کرده اند). همچنین جسد مخمرها دارای مواد پروتئینی و ویتامینهای مختلف است و مواد ضروری را برای انسان آماده می نماید. در پخت نان نیز باید نکاتی رعایت شود؛ حرارت زیاد، نان را می سوزاند و بی خاصیت می کند، ولی حرارت کافی برای راحتی هضم نان ضروری است. نان از دست نانواهای امروزی به تنگ آمده است، زیرا درب مغازه ها را دیر باز می کنند و به سرعت مقدار زیادی نمک و جوش شیرین به خمیر اضافه می کنند و به این ترتیب، فرصتی برای تخمیر کافی به دست نمی آید؛ به این نان، فطیر اطلاق می شود که ایجاد کنندۀ بیماریهای مختلف است. نانواها معمولاً زمان پخت نان را به صورت مناسب تنظیم نمی¬کنند که در نتیجه، یا نان می سوزد و یا خمیر باقی می ماند. امیدوارم برنامه ریزی مناسبی انجام شود تا همان¬طور که در زمینۀ تولید گندم به خودکفایی رسیده ایم، روزی نیز نان با کیفیت و غنی در نانوایی های ما عرضه شود. سنت پسندیده ای که در بعضی از مناطق حاشیه دریای مازندران وجود دارد، استفاده از سیاه دانه هنگام پخت نان است که می تواند در پیشگیری و درمان بیماریهای مفصلی بلغمی که به علت برودت هوا شایع است، کمک نماید. نان سنگک کنجدی نیز غذایی کامل محسوب می شود که مصرف آن با پنیر و گردو و کره و مربای بالنگ و غذاهای حاضری دیگر توصیه می شود.

نخود
گرم و خشک است. در بین حبوبات، پس از گندم دارای جایگاه عمده ای در تغذیۀ انسان است. اشتها را افزایش داده، برای افراد سرد مزاج، بهترین غذا و دواست. قوای بدنی و جنسی را افزایش می دهد و برای افرادی که دچار ضعف هستند و یا از بستر بیماری برخاسته اند، می توان یک مشت نخود که در یک لیوان آب از شب تا صبح خیسانده شده باشد، با کمی عسل استفاده کرد. «نخوداب» (که یکی از غذاهای سنتی منطقۀ دامغان است) هنوز هم مورد استفاده قرار می-گیرد و نقش غذایی آن، بیشتر از «عدسی» است. یک مشت آن را با آب و کمی نمک و ادویه با حرارت ملایم بپزید و هنگام مصرف، کمی روغن زیتون یا کره به آن اضافه نمایید. دانشجویان و افرادی که وقت محدود دارند به جای کنسرو، سوسیس و کالباس می توانند گهگاهی از این غذای ساده و مقوی استفاده کنند و انرژیهای تحلیل رفتۀ خود را جبران کنند. سعی کنید نخود را به اشکال مختلف در تغذیه خود بگنجانید و از برکات آن استفاده ببرید. کسانی که از نفخ نخود شاکی هستند، بهتر است قبل از مصرف، آن را خیس کرده، آب آن را چند بار تعویض کنند، سپس در غذاها مورد استفاده قرار دهند، افزودن کمی گلپر به نخوداب در انتهای پخت می¬تواند مانع از نفخ شود.
می¬توانیم به آب نخود سیاهی که شب تا صبح مانده و صبح صاف شده باشد، کمی عسل بیفزاییم و صبح ناشتا میل کنیم به این صورت می تواند اثری مشابه جین سینگ وارداتی (در درمان ناتوانی جنسی؛ البته با هزینه بسیار کمتر) داشته باشد.

نشاسته:
سرد و خشک است. برای درمان اسهال و اسهال خونی مفید است. فرنی نشاسته، گرفتگی صدا متعاقب استفاده بیش از حد از حنجره و همچنین در پی سرماخوردگی را برطرف می کند، در این مورد بهتر است شب، قبل از خواب، فرنی به صورت نیم گرم میل شود.

نعناع
گرم و خشک است. افراد سرد مزاجی که دستگاه گوارش آنان ضعیف است و ترش یا نفخ می کنند، بهتر است بیشتر از نعناع استفاده کنند. برای افرادی که بیماری مفصلی دارند، مناسب است. بیماریهای تنفسی که به علت اخلاط سرد و کشدار ایجاد می شوند، با دم کردۀ پنج گرم نعناع در یک استکان آب جوش، که روزی دو بار برای مدت یک هفته استفاده شود، بهبود می یابند، همچنین در هنگام دم کردن، کمی هم از بخارات نعناع تنفس نمایند. استفاده از لبنیات برای بدن لازم است ولی افراد سرد مزاج با مصرف آن دچار آزار و اذیت می شوند. برای رفع ضرر ماست و دوغ، لازم است آنها را با نعناع مصرف نمایند؛ که این از عادتهای حسنه ایرانیان می باشد.

نمک:
گرم و خشک و مسهل بلغم و سوداست. اشتها را افزایش می دهد و رنگ چهره را باز می کند و غذاهای سرد را اصلاح می کند. مصرف بیش از اندازۀ آن برای مغز و چشم مضر است و موجب خارش بدن می¬شود.

هل
گرم و خشک است. برعکس آنچه مردم فکر می کنند، هل سبز مرغوبتر از هل سفید است. در حقیقت، هل سفید همان هل سبز است که توسط مواد شیمیایی رنگبری شده است. «هل» انرژیها را زیاد می کند و نشاط و شادمانی می آورد. دستگاه گوارش و کبد و قلب را تقویت می نماید. در قدیم، معمولاً چای طبیعی را با هل و دارچین مصرف می کردند. توصیه می شود هفته ای یکی، دو مرتبه چای را همراه هل مصرف نمایید. مصرف هل، عرق و بوی دهان را خوشبو می کند. پودر هل را اگر تکان دهید و استنشاق کنید ایجاد عطسه می کند و برای افزایش قوای ذهنی مفید است و سردرد را کاهش می دهد. مصرف هل در این دنیای پر سر و صدا و اضطراب امروزی، توان مقابله با مشکلات را افزایش می دهد.

هلو
هلو - این میوه ایرانی الاصل- سرد و تر، و برای افراد گرم مزاج مناسب است و آب آن، با شکر و ترنجبین، جهت رفع اخلاط سوخته مفید است. ماسک هلو و ضماد آن روی صورت موجب زیبایی و لطافت پوست می شود.

هندوانه
سرد و تر است و لذا برای افراد سرد مزاج مناسب نیست، گاهی افرادی که دستگاه گوارش سرد و ضعیف دارند با مصرف هندوانه دچار دل درد شدید می شوند و آب دهانشان روی متکا می ریزد. کمی نبات داغ دل درد آنان را بهتر می کند. این افراد در صورتی که هوس خوردن هندوانه کردند، گاهی می¬توانند مقادیر جزئی آن را همراه با عسل یا شکر میل نمایند. هندوانه برای فرو نشاندن عطش در روزهای تابستانی، برای افراد گرم مزاج عالی است.

هویج
گرم و تر است. در متون ایران به آن «جزر یا گزر» گفته می شود. هویج سنتی ایران زردک بود که با تهاجم هویج فرنگی کمی عقب نشینی کرده است! چه زردک و چه هویج فرنگی، هر دو، تقریباً دارای خواص مشترکند و توصیه می شود کلیه افراد (بخصوص افراد سرد مزاج) از این خوراکی گرانبها در رژیم غذایی خود (چه به صورت خام و چه به شکل آب پز) استفاده کنند. آب هویج، سوپ هویج، مربای هویج و هویج پلو را نیز فراموش نکنید. استاد ارجمند جناب آقای دکتر اصفهانی در رابطه با کنترل اسهال فرمود:
، قبل از به بازار آمدن دارویی که برای جبران از دست دادن مایعات در جریان اسهال مورد استفاده قرار می¬گیرد و به « ORS» معروف است از هویج به صورت زیر استفاده می شد: «نیم کیلو هویج رنده شده به اضافه یک کیلو آب را نیم ساعت جوشانده، سپس آن را صاف کرده و به محلول حاصل، دو سوم قاشق چایخوری سرخالی نمک اضافه شود، سپس با آب جوش، حجم محلول به یک لیتر رسانده شود. این محلول طی روز به تدریج مصرف شود». توصیه می شود به کودکانی که از « ORS» خوششان نمی آید و آن را مصرف نمی کنند، از این روش استفاده نمایید. البته لازم است به توضیحاتی که در رابطه با اسهال در مورد «سیر» بیان شد نیز توجه شود.

نظر کاربران

  • از فرم زیر برای ثبت دیدگاه خود استفاده بفرمایید.
  • مسئولیت محتوای دیدگاه کاربران بر عهده ی خود آنان می باشد.
روح الله
مطالب خوبی بود ولی خیلی پراکنده بود
خیلی مختصر مفید و جامع بود
عالی بود استفاده کردم
قشنگه خدا خیر بهتون بده
دکتر قاسم تقی پور
بسیار جامع و مفید می باشد.
عالی بود
سهيلا
مطالب خيلي خوب و مفيدي بود.
موسوی
اگر رعایت کنند عالی است

نظر خود را در مورد این مطلب از طریق فرم زیر بنویسید